Zasiedzenie polega na nabyciu przez osobę nieuprawnioną prawa podmiotowego z mocy samego prawa i jest konsekwencją długotrwałego faktycznego wykonywania tego prawa.

Służebność przesyłu (również służebność gruntowa odpowiadająca treści służebności przesyłu) może być nabyta przez zasiedzenie. jest to stanowisko prezentowane w orzecznictwie i w zasadzie jest ono jednolite.

Zapewne Cię zaskoczę, ale prezentowany jest też pogląd przeciwny, zgodnie z którym przepisów o zasiedzeniu nie stosuje się do możliwości zasiedzenia służebności przesyłu. W tym zakresie odsyłam do pracy E. Gniewka, O zasiedzeniu służebności przesyłu – polemicznie, [w:] A. Dańko-Roesler, J. Jacyszyn, M. Pazdan, W. Popiołek (red.), Rozprawy z prawa prywatnego. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Aleksandrowi Oleszce, Warszawa 2012, s. 126 i nast.; także G. Matusik, Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 02.06.2010 r., III CZP 36/10, Rej. 2011, Nr 1, s. 125-128. Zaznaczę tylko, że jest to pogląd aktualnie nie podzielany w orzecznictwie.

Stwierdzenie nabycia zasiedzenia następuje w drodze postępowania nieprocesowego, a postanowienie ma charakter deklaratoryjny.

Do nabycia służebności przesyłu w drodze zasiedzenia konieczne jest spełnienie niżej wymienionych przesłanek:

  1. posiadanie tej służebności przez przedsiębiorcę,
  2. posiadanie to powinno polegać na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia przesyłowego, stanowiącego własność przedsiębiorcy przesyłowego,
  3. posiadanie to powinno być nieprzerwane,
  4. konieczny jest upływ wymaganego przez ustawę okresu, w praktyce trzydziestoletniego z uwagi na rzadkie przypadki, gdy właściciel urządzeń przesyłowych posadowionych na cudzym gruncie może żywić błędne, lecz uzasadnione okolicznościami przekonanie, że przysługuje mu służebność przesyłu.

Pamiętaj też, że służebności przesyłu musi być wykonywana (element korzystania z urżadzeń przesyłowych). O nie wykonywaniu (nie korzystaniu) można mówić wówczas, gdy nieprzesyłane są odpowiednie dobra (substancje, woda, inne ciecze, gazy, energia).

Czy zastanawiałeś się jak należy rozumieć przesłankę korzystania z trwałego i widocznego urządzenia jako warunek nabycia służebności przesyłu przez zasiedzenie?

Zgodnie z art. 292 k.c., służebność gruntowa może zostać nabyta przez zasiedzenie, jeśli polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia, przy czym przepisy o nabyciu własności nieruchomości w drodze zasiedzenia stosuje się odpowiednio.

Przepis ten stosuje się odpowiednio do nabywania przez zasiedzenie służebności przesyłu lub służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu.

Posiadaczem służebności (art. 352 § 1 k.c.) jest osoba, która faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności. Posiadanie służebności ma charakter oraz zakres inny niż posiadanie nieruchomości.

Posiadanie służebności z uwagi na specyfikę tego prawa jest wykonywane stosownie do potrzeb i może nie mieć charakteru ciągłego. W przypadku służebności przesyłu jej posiadanie będzie zazwyczaj polegać na utrzymywaniu na obciążonej nieruchomości urządzeń przesyłowych (w tym także urządzeniami pomocniczymi) oraz dokonywaniu remontów lub okresowych konserwacji.

Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie zapatrywaniem, przede wszystkim orzecznictwie Sądu Najwyższego, trwałe i widoczne urządzenie, o którym mowa w art. 292 k.c. jest określane jako rezultat celowego działania ludzkiego, uzewnętrzniony w trwałej postaci widocznych przedmiotów czy urządzeń wymagających do swego powstania pracy ludzkiej.

Urządzenia przesyłowe powinny odpowiadać treści służebności gruntowej pod względem gospodarczym i umożliwiać lub ułatwiać korzystanie z nieruchomości władnącej w zakresie treści tej służebności. Za przykład takich urządzeń można przyjąć linie elektroenergetyczne, rurociągi, nasypy, groble, studnie, mury, kominy, wieże itp.

Istotnym jest także to, aby urządzenie przesyłowe było wykorzystywane zgodnie z jego celem gospodarczym i przeznaczeniem.

Musisz pamiętać, że korzystanie, o którym mowa we wskazanym na wstępie przepisie, jest rezultatem czynnego działania przedsiębiorstwa przesyłowego. Nie będzie zatem wystarczające samo posadowienie urządzeń przesyłowych, jeżeli nie będzie to połączone z ich jednoczesnym wykorzystywaniem zgodnie z celem tych urządzeń, tj. do przesyłu wszelkiego rodzaju energii lub płynów, bądź gazów.

Jeżeli zastanawiałeś się czy możliwe jest ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomości objętej współwłasnością, to po pierwsze pomyślałeś czy jest to możliwe co do samej zasady, a po drugie czy musisz pytać o zgodę pozostałych współwłaścicieli. Co oczywiste nasuwa się pytanie co zrobić jeżeli nie ma zgody wszystkich?

Na oba postawione powyżej pytania odpowiedź jest pozytywna. Co do tego co trzeba zrobić, jeżeli brak zgody wszystkich, przeczytasz poniżej.

Służebność przesyłu na nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności może powstać w drodze umowy, ale pod warunkiem że umowa taka zawarta jest przez wszystkich współwłaścicieli.

Wynika to z zasadnego założenia, że ustanowienie służebności przesyłu jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Zatem zgodnie z art. 199 k.c. ustanowienie tego ograniczonego prawa rzeczowego wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli.

Brak zgody wszystkich współwłaścicieli powoduje nieważność dokonanej czynności prawej (art. 58 § 1 k.c.), co oznacza że służebność nie powstaje.

Umowne ustanowienie służebności przesyłu stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną i do jej skutecznego ustanowienia konieczne jest złożenie oświadczenia woli przez wszystkich współwłaścicieli nieruchomości (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2011 r., I CSK 714/10).

Brak zgody wszystkich współwłaścicieli może stanowić podstawę do wystąpienia na mocy art. 199 zd. 2 k.c. przez współwłaścicieli, których udziały wynoszą co najmniej połowę, o rozstrzygnięcie przez sąd z uwzględnieniem celu zamierzonej czynności oraz interesów wszystkich współwłaścicieli. Wówczas sąd rozstrzyga o wyrażeniu zgody na ustanowienie służebności przesyłu.

Jeżeli zgoda taka zostanie udzielona to możliwe będzie skuteczne ustanowienie służebności przesyłu, nawet jeżeli nie wszyscy współwłaściciele będą wyrażać zgodę na takie działanie. Orzeczenie sądu zastąpi brak zgody tych współwłaścicieli.

Ustanowienie służebności przesyłu może nastąpić w drodze umowy.

W sytuacji, w której obie strony dojdą do porozumienia, tj. właściciel nieruchomości oraz przedsiębiorca przesyłowy, należy zawrzeć umowę o ustanowienie służebności przesyłu (umowa o ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego).

Przedsiębiorca przesyłowy musi być właścicielem urządzeń przesyłowych lub musi zamierzać usytuować takie urządzenia na cudzej nieruchomości. W pierwszym przypadku przedsiębiorca przesyłowy powinien wykazać własność urządzeń przesyłowych np. poprzez posiadanie umowy zakupu lub darowizny takich urządzeń od poprzedniego ich właściciela. W drugim przypadku musi udowodnić, że jest w posiadaniu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzji o warunkach zabudowy oraz powinien dysponować umowa z projektantem lub wykonawcą urządzeń przesyłowych.

Służebność powstała w drodze umowy o jej ustanowienie nie ma charakteru przymusowego.

Umowa o ustanowienie służebności przesyłu powinna jednoznacznie wskazywać i określać urządzenia, które przedsiębiorca ma usytuować (posadowić) względnie korzystać z nich na nieruchomości obciążonej, podając ich rodzaj, a także identyfikując każde z nich wraz z podaniem lokalizacji (miejsca usytuowania). Te ostatni element powinien być zachowany szczególnie wtedy, gdy w ramach nieruchomości ma znajdować się i zostać objętych służebnością więcej niż jedno urządzenie przesyłowe. Wówczas też powinna być oznaczona ilość urządzeń.

Służebność ustanowiona w drodze umowy może być ustanowiona za wynagrodzeniem (jednorazowym lub okresowym) lub nieodpłatnie (zob. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 28.1.2010 r., III SA/RZ 928/09.

Służebność przesyłu może być ustanowiona na czas oznaczony lub nieoznaczony.

W umowie można dookreślić możliwy sposób korzystania z nieruchomości obciążonej. W zasadzie dopuszczalnej jest wyjście poza treść definicji ustawowej.

22
Mar

Urządzenia przesyłowe – katalog zamknięty?

Przemysław Rosati        Komentarze (0)

Jeszcze kilka lat temu wydawało się, że urządzenia przesyłowe to linia napowietrzna, gazociąg, wodociąg. Ale to było kilka lat temu…

Definicja urządzeń przesyłowych zawarta jest w art. 49 k.c. Chodzi tutaj o „urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne podobne urządzenia”.

Ustawodawca posłużył się formułą przykładowego wskazania urządzeń przesyłowych. Dzięki takiemu zabiegowi legislacyjnemu pomimo skoku technologicznego przepis pozostał aktualny, a jego treść jest uniwersalna.

Odnotowujemy niewyobrażalny kiedyś postęp technologiczny. Dotyczy to na pewno radiofonii i telewizji, telefonii tradycyjnej i komórkowej, sieci internetowej. Przepis art. 49 k.c. mimo postępu technologicznego pozostanie długo aktualny.